Baarmoederhalskanker wordt bijna altijd veroorzaakt door een infectie met een HPV virus, dat via het seksueel verkeer overgedragen kan worden door mannen en vrouwen. De meeste seksueel actieve mensen lopen ooit een of meer infecties op met HPV. De kans op besmetting met een (hoog-risico) HPV is groter naarmate een vrouw of haar partner meer wisselende seksuele contacten hebben. Andersom betekent het niet dat wanneer een vrouw baarmoederhalskanker heeft, zij of haar partner 'dus' meer wisselende contacten hebben (gehad).
 
Over het algemeen wordt de infectie door het afweersysteem van ons lichaam opgeruimd binnen 1,5 jaar. Als een infectie langere tijd op de baarmoedermond aanwezig is, kan dit leiden tot afwijkende cellen. Na een periode van vele jaren kunnen deze afwijkende cellen zich ontwikkelen tot baarmoederhalskanker. Zie ook: risicofactoren en symptomen van baarmoederhalskanker.
​

In Nederland is het aantal nieuwe gevallen van baarmoederhalskanker ongeveer 700 per jaar.  In 2005 overleden ongeveer 230 Nederlandse vrouwen aan baarmoederhalskanker. 
​

​HPV is de afkorting van ‘humaan papillomavirus’. Er zijn meer dan 80 verschillende typen HPV. Een aantal typen HPV veroorzaakt baarmoederhalskanker. Dit zijn de hoogrisico HPV (hrHPV) typen. De andere typen HPV zijn niet schadelijk.

Het HPV vaccin is een middel om HPV besmetting te vóórkomen en waardoor baarmoederhalskanker zich niet kan ontwikkelen. Het is geen garantie dat een HPV infectie zal uitblijven. Wanneer het HPV virus al actief is kan het vaccin niet de infectie opruimen.
​​

Voor een effectieve bescherming zijn 3 vaccinaties nodig, binnen een periode van een jaar. Het advies is om 2 en 6 maanden na de 1e vaccinatie opnieuw het vaccin toe te dienen. Uw huisarts heeft meer informatie hierover. 
​

Nee, de vaccins zijn goedgekeurd voor meisjes/vrouwen van 9 tot 26 jaar en voor Gardasil ook voor jongens van 9 tot 15 jaar. Omdat de HPV infectie seksueel overdraagbaar is kunnen ook jongens beschermd worden tegen ontwikkeling van het HPV virus. De HPV vaccins mogen wettelijk gezien alleen bij deze leeftijdsgroepen gevaccinineerd worden. Bij de farmaceut lopen onderzoeken om te kijken of het mogelijk is te vaccineren bij andere leeftijdsgroepen. 
​

​Bekend is dat de HPV vaccins ongeveer 5 jaar bescherming bieden, dit omdat de meeste studies pas enkele jaren lopen. Hoeveel vaker het vaccin mogelijk nog toegediend zal moeten worden is niet bekend. 

Nee, baarmoederhalskanker wordt vrijwel altijd veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). Gardasil beschermt tegen de typen 6, 11, 16 en 18 van dit virus. Het vaccin Cervarix beschermt alleen voor de typen 16 en 18. De typen 16 en 18 zijn verantwoordelijk voor 70 procent van alle gevallen van baarmoederhalskanker. De typen 6 en 11 veroorzaken ruim 90 procent van alle genitale wratten. De huidige vaccins bieden nog geen volledige bescherming. ​

​Wat betreft de veiligheid van het HPV-vaccin wil KWF Kankerbestrijding graag benadrukken dat elk medicijn aan strikte veiligheidseisen moet voldoen voordat het toegelaten wordt op de Nederlandse markt. Uiteraard is het belangrijk om daar toezicht op te blijven houden.
 
Bij ieder medicijn bestaat een risico op bijwerkingen, deze worden in de bijsluiter benoemd.  Bij het HPV-vaccin kunnen op korte termijn bijwerkingen optreden zoals een rode huid, jeuk en koorts. De onderzoeken naar bijwerkingen op lange termijn lopen ongeveer 6,5 jaar. Daaruit blijkt niet dat er bijwerkingen zijn op langere termijn. De bijwerkingen zijn in een klein-schalig onderzoek onderzocht bij twaalfjarige meisjes.
 
Op http://www.prikenbescherm.eu/ is meer informatie over onder andere bijwerkingen te vinden. Ook heeft het RIVM een gratis telefoonnummer voor alle vragen over het HPV-vaccin 0800-3018051.

​Op 1 april 2008 heeft de Gezondheidsraad een advies gegeven aan de Minister van VWS om voor meisjes van 12 jaar een vaccinatie tegen baarmoederhalskanker op te nemen in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Verreweg de meeste van hen hebben op die leeftijd nog geen seksueel contact. De virussen die tot baarmoederhalskanker kunnen leiden worden namelijk via seksueel contact overgebracht. Met de vaccinatie worden zij beschermd tegen infectie met dergelijke virussen. De Gezondheidsraad adviseert wel om langdurig de effectiviteit en veiligheid van de vaccins te blijven volgen. 

​Het uitstrijkje wordt bij de huisarts gemaakt. Meestal maakt de assistente het uitstrijkje.

 

• De vrouw moet de onderkleding uit doen en op een onderzoeksbank gaan liggen;
• De assistente doet een speciaal instrument, een eendenbek of een speculum, voorzichtig in de vagina;
• Met een borsteltje worden cellen van de baarmoederhals gehaald;
• De cellen worden in een potje gedaan en opgestuurd naar het laboratorium;
• In het laboratorium wordt verder onderzoek gedaan.
  

​Alle vrouwen tussen de 30 en 60 jaar krijgen eens in de 5 jaar een uitnodiging voor het gratis Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker. Door middel van een uitstrijkje kan baarmoederhalskanker in een vroeg stadium ontdekt worden, zelfs wanneer er nog geen klachten zijn. Zie http://www.uitstrijkje.nl/  
 
Sinds enkele jaren wordt binnen het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker onderzoek gedaan of baarmoederhalskanker nóg vroeger opgespoord kan worden door een HPV-test toe te passen bij het afnemen van het uitstrijkje. Er wordt gekeken of deze HPV-test effectief is, hierbij worden de kosten vergeleken met de gezondheidswinst. De overheid zal moeten beslissen aan de hand van de resultaten of de HPV-test wordt opgenomen naast het uitstrijkje binnen het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker.  De overheid zal hier in 2011 een beslissing over nemen.

​Zowel het bevolkingsonderzoek als de HPV-vaccinatie zijn gratis. De overheid betaalt dit.  

​Ja. Een uitstrijkje laten maken bij de huisarts of via het Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker blijft nog steeds de methode om baarmoederhalskanker vroegtijdig op te sporen. Het HPV vaccin biedt bescherming om het HPV besmetting te vóórkomen, waardoor baarmoederhalskanker zich niet kan ontwikkelen. Zoals hierboven beschreven, het biedt nooit 100% garantie dat baarmoederhalskanker vóórkomen kan worden.  Een uitstrijkje laten maken blijft dus belangrijk!

Nederland heeft een goed bevolkingsonderzoek, één van de beste in de wereld. Bij dit bevolkingsonderzoek kan zelfs voorkomen worden dat baarmoederhalskanker ontstaat. Toch kan het bevolkingsonderzoek beter. De minister heeft daarom aan de Gezondheidsraad gevraagd hierover advies te geven. ​

Het huidige onderzoek is al goed, maar het kan nog beter. De Gezondheidsraad adviseert om een nieuwe test te gebruiken. Deze HPV-test is gevoeliger dan de bestaande test. Bij de bestaande test wordt gekeken naar celafwijkingen. Met de nieuwe test wordt gekeken of vrouwen risico lopen op het krijgen van baarmoederhalskanker. Dus dat is in een vroeger stadium.

​Het advies van de Gezondheidsraad kunnen voor veel aanpassingen in de uitvoering van het huidige bevolkingsonderzoek zorgen Daarom moet eerst onderzocht worden of en hoe de aanpassingen gedaan kunnen worden. Daarna neemt de minister een besluit over mogelijke veranderingen in het bevolkingsonderzoek. Dan kunnen de voorbereidingen van start gaan. Het duurt dus een paar jaar voordat het bevolkingsonderzoek is aangepast.

​De minister reageert binnen drie maanden op het advies van de Gezondheidsraad. De aanbevelingen van de Gezondheidsraad kunnen voor veel aanpassingen in de uitvoering van het huidige bevolkingsonderzoek zorgen. Daarom moet eerst onderzocht worden of en hoe de aanpassingen gedaan kunnen worden.

Daarna neemt de minister een besluit over mogelijke veranderingen in het bevolkingsonderzoek. Dan kunnen de voorbereidingen van start gaan. Het duurt dus een paar jaar voordat de nieuwe testmogelijkheden kunnen worden gebruikt.

Als de nieuwe test wordt ingevoerd, verandert het laten maken van het uitstrijkje niet. Het uitstrijkje wordt op dezelfde manier door de huisarts of de assistente afgenomen.

​De HPV-test is gevoeliger dan de bestaande test. Bij de bestaande test wordt gekeken naar celafwijkingen. Met de nieuwe test wordt gekeken of vrouwen risico lopen op het krijgen van baarmoederhalskanker. Dus dat is in een vroeger stadium.

​Nee, de minister moet eerst een besluit nemen. Als de minister het advies van de Gezondheidsraad overneemt, duurt het nog enkele jaren voordat het bevolkingsonderzoek is aangepast. Nu krijgen alleen vrouwen met afwijkingen in hun uitstrijkjes een HPV-test. Deze test krijgen ze bij het eerste vervolgonderzoek.

​De beoordeling met de nieuwe hrHPV-test geeft langer zekerheid dat de kans op afwijkingen erg klein is. Daarom adviseert de Gezondheidsraad om vrouwen minder vaak uit te nodigen voor het bevolkingsonderzoek. In plaats van 7 keer, krijgt een vrouw 5 keer in haar leven een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek. Deze verandering gaat alleen door als de minister het advies van de Gezondheidsraad overneemt.